افتادن پرکردگی دندان؛ علت‌ها و کارهایی که باید انجام دهید
افتادن پرکردگی دندان یعنی بخشی یا تمام مواد پرکردگی یا ترمیم دندان از محل خود جدا شده است. شکست یا فرسودگی ترمیم، فشارهای جویدن، پوسیدگی جدید در اطراف پرکردگی یا شکستن بخشی از خود دندان می‌توانند در این اتفاق نقش داشته باشند. تا زمان مراجعه، دندان را تمیز نگه دارید، با آن سمت غذای سخت نجوید و اگر دندان حساس شده است از خوراکی‌های خیلی سرد یا گرم دوری کنید. نوع درمان بعد از معاینه مشخص می‌شود؛ گاهی ترمیم مجدد کافی است و گاهی دندان به درمان گسترده‌تری نیاز دارد.
افتادن پرکردگی دندان ممکن است به شکل جداشدن کامل مواد پرکردگی، شکستن بخشی از ترمیم یا ایجاد یک قسمت خالی و لبه‌دار روی دندان دیده شود. بعضی افراد بلافاصله درد یا حساسیت احساس می‌کنند و بعضی دیگر با وجود افتادن پرکردگی هیچ دردی ندارند.
در هر دو حالت بهتر است دندان بررسی شود؛ زیرا فقط از روی ظاهر دندان یا وجود نداشتن درد نمی‌توان مشخص کرد که مشکل فقط مربوط به پرکردگی است یا بخشی از خود دندان نیز آسیب دیده است.
منابع شنیداری و تصویری درباره افتادن پرکردگی دندان
🎧 فایل صوتی
وقتی پرکردگی دندان می‌افتد چه کنیم؟ بررسی علت‌ها، اقدامات اولیه و زمان مراجعه
📹 ویدئو — توضیح تصویری افتادن پرکردگی دندان
مرور تصویری علت‌های افتادن، اقدامات لازم، کارهایی که نباید انجام داد و زمان مراجعه
افتادن پرکردگی دندان چرا اتفاق می‌افتد؟
پرکردگی دائمی برای باقی‌ماندن طولانی‌مدت روی دندان طراحی می‌شود، اما عمر نامحدود ندارد. ترمیم در طول زمان تحت فشار جویدن و شرایط محیط دهان قرار می‌گیرد و ممکن است بخشی از آن بشکند یا اتصال آن به دندان ضعیف شود.
جویدن مواد بسیار سخت، استفاده از دندان برای شکستن اجسام و در بعضی افراد دندان‌قروچه می‌تواند فشار بیشتری به پرکردگی و بخش سالم باقی‌مانده دندان وارد کند. اگر دیواره‌های دندان اطراف یک پرکردگی بزرگ نازک شده باشند، گاهی چیزی که به نظر افتادن پرکردگی می‌رسد، در واقع همراه با شکستن بخشی از خود دندان است.
علت احتمالی دیگر، ایجاد پوسیدگی تازه در کنار یا زیر پرکردگی قبلی است که به آن پوسیدگی مجدد یا ثانویه گفته می‌شود. وجود چنین پوسیدگی‌ای را نمی‌توان فقط از روی افتادن ترمیم تشخیص داد.
بنابراین افتادن مواد پرکردگی دندان به‌تنهایی به معنی پوسیدگی دوباره دندان نیست. دندانپزشک باید وضعیت پرکردگی قبلی و بخش سالم باقی‌مانده دندان را بررسی کند تا علت مشکل مشخص شود.
نشانه‌هایی که بعد از افتادن پرکردگی نباید نادیده گرفته شوند
بعد از افتادن پرکردگی ممکن است هیچ علامت مشخصی وجود نداشته باشد. در بعضی افراد نیز علائمی مانند حساسیت به سرما یا گرما، درد هنگام گاززدن، گیرکردن غذا در محل خالی، احساس لبه تیز با زبان یا مشاهده شکستگی در دندان ایجاد می‌شود.
درد مداوم یا رو به افزایش اهمیت بیشتری دارد، به‌خصوص اگر همراه با تورم لثه یا صورت باشد.
اگر علامت اصلی شما درد دندان هنگام جویدن یا گاززدن است، علت این درد همیشه فقط افتادن پرکردگی نیست و ممکن است عوامل دیگری نیز نیاز به بررسی داشته باشند.
درد دندان هنگام جویدن
اگر درد بیشتر هنگام جویدن احساس می‌شود، این راهنما به بررسی علت‌های احتمالی آن کمک می‌کند.
اگر قطعه‌ای که جدا شده در واقع روکش کامل دندان است و نه مواد پرکردگی، شرایط متفاوت است؛ در این حالت راهنمای افتادن روکش دندان مرتبط‌تر خواهد بود.
افتادن روکش دندان
اگر قطعهٔ جداشده روکش کامل دندان است، این راهنما به همان وضعیت می‌پردازد.
بعد از افتادن پرکردگی دندان چه کنیم؟
تا زمانی که دندانپزشک وضعیت دندان را بررسی کند، هدف اصلی محافظت از دندان و جلوگیری از واردشدن فشار بیشتر به آن است.
-
۱
اگر قطعه کاملاً از دندان جدا شده و آزادانه داخل دهان قرار دارد، آن را از دهان خارج کنید.
قطعه‌ای را که هنوز به دندان متصل است نکشید یا جدا نکنید.
-
۲
دندان را تمیز نگه دارید.
مسواک‌زدن و رعایت بهداشت دهان را ادامه دهید و اطراف محل خالی را با ملایمت تمیز کنید.
-
۳
با آن دندان غذای سخت نجوید.
یخ، آب‌نبات سخت، آجیل‌های بسیار سخت و مواد مشابه می‌توانند فشار بیشتری به دندان وارد کنند.
-
۴
اگر دندان حساس است، خوراکی‌های خیلی سرد یا گرم را محدود کنید.
تماس مستقیم با دمای شدید می‌تواند حساسیت را بیشتر کند.
-
۵
برای بررسی دندان وقت بگیرید.
حتی اگر درد ندارید، باید مشخص شود چه مقدار از پرکردگی از بین رفته و آیا خود دندان نیز آسیب دیده است یا خیر.
کارهایی که بعد از افتادن پرکردگی نباید انجام دهید
محل خالی پرکردگی را با خلال دندان، سوزن یا وسایل نوک‌تیز دستکاری نکنید. لبه‌ای که با زبان احساس می‌کنید ممکن است مربوط به مواد ترمیمی یا بخشی از خود دندان باشد و دستکاری آن می‌تواند آسیب بیشتری ایجاد کند.
از چسب‌های خانگی، چسب‌های صنعتی یا مواد غیردندانپزشکی نیز برای پرکردن حفره یا چسباندن قطعه استفاده نکنید. این مواد برای تماس با دندان و محیط دهان طراحی نشده‌اند و ممکن است درمان بعدی را دشوار کنند.
اگر بخشی از پرکردگی هنوز به دندان متصل است، سعی نکنید آن را خودتان جدا کنید.
چه زمانی مراجعه سریع‌تر لازم است؟
افتادن پرکردگی نیاز به بررسی دارد، اما میزان فوریت برای همه افراد یکسان نیست. علائم همراه مشخص می‌کنند که مراجعه تا چه اندازه باید سریع انجام شود.
| وضعیت | اقدام مناسب |
|---|---|
| افتادن پرکردگی بدون درد شدید | برای بررسی دندان وقت بگیرید |
| حساسیت جدید یا درد هنگام جویدن | مراجعه را برای مدت طولانی عقب نیندازید |
| درد شدید، مداوم یا رو به افزایش | برای بررسی سریع‌تر دندان اقدام کنید |
| تورم لثه، گونه یا صورت | برای ارزیابی سریع دندانپزشکی اقدام کنید |
| تورم شدید دهان، صورت، گلو یا گردن همراه با مشکل تنفس، بلع یا صحبت‌کردن، یا تورم قابل‌توجه اطراف چشم | دریافت فوری خدمات اورژانسی پزشکی لازم است |
پرکردگی شکسته یا لق، به‌خصوص زمانی که با درد یا تورم همراه است، نباید برای مدت طولانی بدون بررسی باقی بماند.
تورم شدید در دهان یا گردن که تنفس، بلع یا صحبت‌کردن را دشوار کند یا تورمی که به ناحیه اطراف چشم گسترش پیدا کرده باشد، می‌تواند نشانه وضعیت جدی‌تری باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
فرم مشاوره عمومی
درمان‌های احتمالی پس از معاینه دندان
نوع درمان به علت افتادن پرکردگی، اندازه آسیب و وضعیت خود دندان بستگی دارد. دندانپزشک بررسی می‌کند چه مقدار از دندان سالم باقی مانده، آیا پوسیدگی جدید وجود دارد و آیا بخشی از دندان ترک خورده یا شکسته است.
بنابراین پاسخ سؤال «آیا دندان دوباره پر می‌شود؟» برای همه یکسان نیست.
اصلاح بخشی از پرکردگی
اگر آسیب محدود باشد و قسمت‌های دیگر پرکردگی و دندان شرایط مناسبی داشته باشند، در بعضی موارد می‌توان فقط بخش معیوب ترمیم را اصلاح کرد.
این تصمیم به وضعیت همان دندان، اندازه و محل نقص و شرایط ترمیم قبلی بستگی دارد. بنابراین هر پرکردگی شکسته‌ای لزوماً نیاز به تعویض کامل ندارد.
تعویض کامل پرکردگی
اگر قسمت زیادی از ترمیم شکسته باشد یا پرکردگی قبلی دیگر شرایط مناسبی برای حفظ‌کردن نداشته باشد، ممکن است مواد قبلی برداشته شوند و دندان دوباره ترمیم شود.
مقدار بخش سالم باقی‌مانده دندان و علت شکست ترمیم در انتخاب این روش اهمیت دارند.
ترمیم گسترده‌تر یا روکش دندان
اگر همراه با افتادن پرکردگی، مقدار قابل‌توجهی از خود دندان نیز شکسته باشد، یک پرکردگی معمولی همیشه کافی نیست.
در این شرایط دندانپزشک براساس مقدار بافت سالم باقی‌مانده، محل و وسعت شکستگی و نیروهای واردشده به دندان بررسی می‌کند که آیا ترمیم گسترده‌تر یا روکش دندان گزینه مناسبی است یا خیر.
افتادن پرکردگی به‌تنهایی به معنی نیاز قطعی به روکش نیست.
روکش دندان
اگر بخش زیادی از ساختار دندان آسیب دیده باشد، شرایط استفاده از روکش پس از معاینه بررسی می‌شود.
عصب‌کشی یا کشیدن دندان فقط در شرایط خاص
افتادن پرکردگی به‌تنهایی به معنی نیاز به عصب‌کشی نیست.
درمان ریشه یا عصب‌کشی زمانی ممکن است مطرح شود که بررسی نشان دهد پالپ یا بخش زنده داخل دندان به‌طور برگشت‌ناپذیر آسیب دیده یا عفونت کرده است و دندان شرایط لازم برای حفظ‌شدن را دارد.
کشیدن دندان نیز درمان معمول برای هر پرکردگی افتاده نیست و فقط زمانی مطرح می‌شود که پس از بررسی، دندان امکان حفظ مناسبی نداشته باشد.
درمان ریشه یا عصب‌کشی
اگر آسیب به بخش زندهٔ داخل دندان رسیده باشد، این صفحه دربارهٔ شرایط بررسی درمان ریشه است.
افتادن پرکردگی دندان عصب‌کشی‌شده
در دندانی که قبلاً عصب‌کشی شده یا بخش بزرگی از آن با مواد ترمیمی بازسازی شده است، مقدار و محل بافت سالم باقی‌مانده دندان اهمیت زیادی دارد.
اگر پرکردگی چنین دندانی جدا شود، ممکن است فقط مواد ترمیمی آسیب دیده باشند یا بخشی از دیواره دندان نیز شکسته باشد. نبود درد نیز به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که وضعیت دندان مناسب است؛ زیرا دندانی که درمان ریشه شده ممکن است حتی در صورت بروز بعضی مشکلات، درد مشابه یک دندان زنده ایجاد نکند.
بهتر است افتادن ترمیم دندان عصب‌کشی‌شده برای مدت طولانی بدون بررسی باقی نماند؛ زیرا علاوه بر احتمال شکستگی بخش باقی‌مانده دندان، حفظ پوشش و بسته‌ماندن مناسب قسمت تاجی دندان نیز اهمیت دارد.
دندانپزشک پس از معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری مشخص می‌کند که ترمیم دوباره کافی است یا دندان به درمان دیگری نیاز دارد.
کاهش احتمال شکستن دوباره پرکردگی
هیچ روشی نمی‌تواند احتمال شکست پرکردگی را کاملاً از بین ببرد، اما رعایت چند نکته می‌تواند به حفظ دندان و ترمیم کمک کند:
- بهداشت دهان و دندان را به‌طور منظم رعایت کنید.
- پوسیدگی‌های جدید را بدون درمان رها نکنید.
- یخ، آب‌نبات بسیار سخت یا اجسام مختلف را با دندان نشکنید.
- اگر دندان‌قروچه دارید، هنگام مراجعه آن را با دندانپزشک مطرح کنید.
- حساسیت جدید، گیر غذایی یا احساس شکستگی در پرکردگی را برای مدت طولانی نادیده بگیرید.
بررسی زودتر یک مشکل کوچک در بعضی موارد می‌تواند امکان استفاده از درمان ساده‌تر و محافظه‌کارانه‌تر را فراهم کند.
جمع‌بندی؛ اقدام بعدی پس از افتادن پرکردگی
بعد از افتادن پرکردگی دندان، مهم‌ترین کار این نیست که قسمت خالی هرچه سریع‌تر با هر ماده‌ای پوشانده شود. ابتدا باید مشخص شود چرا پرکردگی از بین رفته، چه مقدار از خود دندان سالم باقی مانده و آیا پوسیدگی، ترک یا شکستگی دیگری وجود دارد یا خیر.
تا زمان مراجعه، دندان را تمیز نگه دارید، روی آن غذای سخت نجوید و اگر حساس شده است از خوراکی‌های بسیار سرد یا گرم دوری کنید.
وجود درد شدید یا رو به افزایش، تورم یا علائم نگران‌کننده دیگر باعث می‌شود بررسی دندان سریع‌تر اهمیت پیدا کند. اگر تورم شدید با مشکل تنفس، بلع یا صحبت‌کردن همراه شده یا به ناحیه اطراف چشم گسترش پیدا کرده است، دریافت خدمات اورژانسی پزشکی را به تأخیر نیندازید.
اگر بخشی از پرکردگی دندان شما افتاده است، می‌توانید برای راهنمایی اولیه عکس دندان را برای روشنا ارسال کنید. عکس ممکن است برای بررسی اولیه مفید باشد، اما نمی‌تواند به‌تنهایی مشخص کند که فقط ترمیم مجدد کافی است یا درمان دیگری لازم است. تشخیص نهایی ممکن است به معاینه و تصویربرداری دندانپزشکی نیاز داشته باشد.
ارسال عکس برای مشاوره اولیه
اگر بخشی از پرکردگی افتاده است، می‌توانید برای راهنمایی اولیه از دندان عکس بفرستید.
سؤالات متداول
اگر پرکردگی دندان افتاد ولی درد نداشت، باز هم باید مراجعه کرد؟
بله. نداشتن درد به معنی سالم‌بودن کامل دندان نیست. ممکن است فقط پرکردگی شکسته باشد یا بخشی از خود دندان و اطراف ترمیم نیز نیاز به بررسی داشته باشد. بهتر است مراجعه را بی‌دلیل برای مدت طولانی عقب نیندازید.
آیا می‌توان با دندانی که پرکردگی آن افتاده غذا خورد؟
می‌توانید غذا بخورید، اما بهتر است با همان دندان مواد سخت نجوید. تا زمان بررسی، بیشتر از سمت مقابل استفاده کنید و محل خالی را تمیز نگه دارید.
آیا افتادن پرکردگی یعنی دندان دوباره پوسیده شده است؟
خیر. پوسیدگی جدید یکی از علت‌های احتمالی است، اما شکست خود پرکردگی، فشارهای جویدن یا شکستن بخشی از دندان نیز می‌تواند در این اتفاق نقش داشته باشد. تشخیص علت به بررسی دندان نیاز دارد.
آیا می‌توان پرکردگی افتاده را دوباره سر جای خود گذاشت؟
خودتان نباید قطعه افتاده را با چسب یا مواد خانگی به دندان متصل کنید. امکان اصلاح یا استفاده از روش ترمیمی مناسب به نوع ترمیم و وضعیت دندان بستگی دارد و باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
آیا همیشه بعد از افتادن پرکردگی باید کل آن تعویض شود؟
خیر. اگر آسیب محدود باشد و شرایط دندان و بخش باقی‌مانده ترمیم مناسب باشد، در بعضی موارد اصلاح قسمت معیوب امکان‌پذیر است. اگر آسیب گسترده باشد یا ترمیم قبلی دیگر قابل حفظ نباشد، ممکن است تعویض کامل لازم شود.
افتادن پرکردگی دندان عصب‌کشی‌شده چه اهمیتی دارد؟
در دندان عصب‌کشی‌شده باید مشخص شود چه مقدار از بافت دندان سالم باقی مانده و آیا همراه با پرکردگی، بخشی از خود دندان نیز شکسته است یا خیر. نبود درد برای قضاوت درباره وضعیت این دندان کافی نیست و بهتر است ترمیم افتاده برای مدت طولانی بدون بررسی باقی نماند.
پرکردگی دندانم افتاده؛ تا چه مدت می‌توانم برای مراجعه صبر کنم؟
زمان مشخص و یکسانی برای همه افراد وجود ندارد. بهتر است مراجعه بی‌دلیل عقب نیفتد. اگر درد شدید یا رو به افزایش، تورم یا علائم نگران‌کننده دیگری ایجاد شده است، بررسی باید سریع‌تر انجام شود.
آیا می‌توان محل پرکردگی افتاده را با چسب یا مواد خانگی پوشاند؟
خیر. از چسب، مواد غیردندانپزشکی یا وسایل خانگی برای پرکردن محل یا چسباندن قطعه استفاده نکنید. تا زمان مراجعه، تمیز نگه‌داشتن دندان و واردنکردن فشار زیاد به آن انتخاب ایمن‌تری است.
منابع علمی
تهیه و تدوین: تیم محتوای کلینیک روشنا
بازبینی فنی لابراتواری: توحید اعظم، کارشناس پروتز دندانی و بازبین فنی لابراتواری
آخرین بازبینی محتوا: 1405/07/06
